Debaty sejmoweXI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie potencjalnego wpływu propozycji Komisji Europejskiej w ramach założeń reformy Wspólnej Polityki Rolnej w odniesieniu do branży cukrowej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Andrzeja Aumillera z dnia 18 lipca 2005 r. (pismo nr SPS-0202-10503/05) w sprawie reformy rynku cukru w ramach Wspólnej Polityki Rolnej uprzejmie przekazuję następujące wyjaśnienia.    W dniu 18 lipca 2005 r. odbyło się posiedzenie Rady Ministrów Rolnictwa UE, podczas którego dyskutowana była propozycja reformy Wspólnej Organizacji Rynków w sektorze cukru, zaproponowana przez Komisję Europejską w dniu 22 czerwca br.    Polska ze zrozumieniem odnosi się do podstawowych celów reformy, takich jak: potrzeba poprawy konkurencyjności sektora, dążenie do niezakłócania handlu na rynku światowym, stabilizacja warunków produkcji oraz obniżka ceny cukru dla konsumentów.    Z uwagi na konkurencyjność uprawy buraka cukrowego w Polsce, kontynuowany proces restrukturyzacji i duże znaczenie tej branży w sektorze rolno-spożywczym Polska nie może akceptować rozwiązań prowadzących do drastycznego ograniczenia uprawy buraków cukrowych i ich przetwórstwa. Sektor ten w Polsce pozbawiony był takich warunków rozwoju, jak w krajach UE-15, i jednocześnie został dotknięty wysokimi kosztami zmian wymuszonymi przez proces dostosowania przemysłu do organizacji rynku cukru w krajach Wspólnoty. W okresie przedakcesyjnym polski przemysł cukrowniczy rozpoczął głębokie zmiany restrukturyzacyjne, w konsekwencji których zmniejszona została liczba producentów cukru i plantatorów buraka cukrowego.    Zdaniem Polski wytyczone cele reformy sektora cukru mogą być osiągnięte m.in. za pomocą:    - eliminacji kwoty B cukru (eksport cukru z dopłatami),    - w dalszej kolejności redukcji cukru C (cukier wyprodukowany ponad cukier objęty kwotami A+B, który nie może być wprowadzony na rynek wewnętrzny Wspólnoty, a jedynie wyeksportowany do krajów trzecich bez dopłat),    - utrzymania mechanizmu ceny interwencyjnej, przy czym poziom tej ceny powinien zostać ustalony po określeniu warunków wynikających z negocjacji w ramach WTO,    - zintegrowania pomocy świadczonej państwom AKP (Afryki, Karaibów i Pacyfiku) i LDC (najsłabiej rozwiniętym państwom) z całościową reformą wspólnego rynku cukru w Unii Europejskiej i wprowadzenia przejrzystych reguł monitorowania i kontroli cukru pochodzącego z państw trzecich i sprowadzanych na rynek Wspólnoty na preferencyjnych warunkach.    Celem Rządu RP w negocjacjach dotyczących reformy rynku cukru w Unii Europejskiej jest uzyskanie stosunkowo najmniejszej redukcji produkcji cukru w Polsce. Dlatego też Polska nie może akceptować obecnej propozycji Komisji Europejskiej i zgłasza szereg zastrzeżeń wobec najważniejszych elementów nowej propozycji, w szczególności do:    - alokacji kwot,    - programu restrukturyzacji,    - interwencji i cen,    - rekompensat dla plantatorów buraków cukrowych,    - dodatkowej kwoty cukrowej,    - terminu wprowadzenia reformy.    W dokumencie dotyczącym reformy rynku cukru z dnia 22 czerwca 2005 r. Komisja proponuje połączenie kwoty A i kwoty B w jedną kwotę, natomiast między państwa członkowskie produkujące cukier C w sezonie 2004/2005 zostanie rozdzielona dodatkowa kwota 1 mln ton za dodatkową jednorazową odpłatnością wynoszącą 730 euro/tonę. Jednocześnie Komisja zakłada utworzenie funduszu restrukturyzacji na okres czterech kampanii, od 2006/2007 do 2009/2010, w celu stworzenia zachęty do zaniechania produkcji cukru przez producentów o najniższej konkurencyjności.    Dobrowolny system zaniechania produkcji będzie się wiązał z otrzymaniem rekompensaty z funduszu restrukturyzacyjnego. Pomoc restrukturyzacyjną dla cukrowni, producentów izoglukozy i syropu inulinowego, którzy planują zakończenie produkcji, wyniesie w pierwszym roku 730 euro/t i będzie stopniowo obniżana do 420 euro w czwartym roku. Fundusz restrukturyzacyjny finansowany będzie z opłaty wnoszonej przez okres 3 lat od wszystkich środków słodzących objętych kwotą. Wysokość opłaty restrukturyzacyjnej określona została na poziomie 126,40 euro/t w 2006/2007, 91 euro/t w 2007/2008 i 64,50 euro w 2008/2009.    Polska jest przeciwnikiem łączenia kwot produkcji cukru A i B. Utrzymanie rozróżnienia na kwotę A i B jest konieczne dla zidentyfikowania, którą kwotę należałoby najpierw redukować. Zdaniem Polski skutkami reformy powinny być obciążone przede wszystkim te kraje, które posiadają wysoką kwotę B. A zatem najlepszym sposobem obniżenia poziomu produkcji cukru w UE powinna być redukcja kwoty B. Utrzymanie podziału na kwotę A i B pozwoliłoby na wprowadzenie zróżnicowania wysokości opłat na fundusz restrukturyzacyjny.    Ponadto zdaniem Polski propozycja Komisji dotycząca przyznania państwom członkowskim produkującym cukier C dodatkowej ilości cukru budzi wątpliwości ze względu na główny cel reformy, jakim jest obniżenie wspólnotowej produkcji cukru. Polska uważa, że wysokość opłaty za tonę dodatkowej kwoty nie uwzględnia sytuacji finansowej przemysłu cukrowniczego w nowych państwach członkowskich i uzależnia zwiększenie produkcji kwotowej cukru wyłącznie w oparciu o możliwości finansowe poszczególnych producentów cukru bez uwzględnienia konkurencyjności produkcji i naturalnych warunków do uprawy buraka cukrowego. Ewentualne korzyści mogłyby otrzymać głównie kraje byłej UE-15, które od wielu lat korzystały ze wsparcia WPR.    W obecnym projekcie reformy Komisja potwierdziła odejście od transferu kwot między państwami członkowskimi, jednakże jednoczesna możliwość zakupu dodatkowej kwoty z cukru C w jednym kraju członkowskim (przez producenta cukru posiadającego zakłady produkcyjne w różnych krajach członkowskich) i zaprzestania produkcji wiążącego się z oddaniem kwoty w innym kraju członkowskim w zamian za pomoc restrukturyzacyjną stwarza możliwość ˝ukrytego˝ transferu kwot między państwami członkowskimi.    Wprowadzenie zaproponowanego przez Komisję funduszu restrukturyzacyjnego, polegającego na dobrowolnym ograniczaniu produkcji cukru w UE, może mieć dla Polski niekorzystne skutki. System zachęt finansowych w zasadzie nie daje wielkiego wyboru tym firmom produkującym cukier, które nie zakończyły procesu restrukturyzacji, bo w nowych relacjach cenowych opłacalność produkcji spadnie, co uniemożliwi wygenerowanie środków finansowych na inwestycje modernizacyjne. Może to oznaczać, że przy tak dużej zachęcie finansowej producenci będą skłaniać się do rezygnacji z produkcji.    Dodatkowym dużym zagrożeniem dla krajowych firm w porównaniu do poprzedniej propozycji jest obciążenie ich kosztami finansowania tego funduszu. Skala tego obciążenia będzie także ważnym czynnikiem do podjęcia decyzji co do rezygnacji z kwot.    Propozycja Komisji z dnia 22 czerwca 2005 r. zakłada również odchodzenie od mechanizmów interwencyjnych na rynku cukru poprzez zniesienie ceny interwencyjnej od sezonu 2007/2008 i zastąpienie tej ceny ceną referencyjną na poziomie o 39% niższym od obecnej ceny interwencyjnej. Komisja proponuje cenę referencyjną w roku gospodarczym 2006/2007 w wysokości 631,90 euro/t (tak jak obecnie), zmniejszającą się do 385,50 euro/t w roku gospodarczym 2009/2010.    Obniżenie ceny gwarantowanej na cukier będzie się wiązało z obniżką ceny minimalnej buraków cukrowych do 32,86 euro/t w roku gospodarczym 2006/2007 i 25,05 euro/t od roku gospodarczego 2007/2008 (obecna cena minimalna za buraki A wynosi 46,72 euro/t, natomiast za buraki B-32,42 euro/t). Komisja proponuje, aby rolnicy, którzy produkowali buraki cukrowe w ramach kwot w okresie referencyjnym, otrzymywali płatności bezpośrednie w wysokości 60% utraconych dochodów w wyniku 39% cięcia cen gwarantowanych.    Polska jest za utrzymaniem mechanizmu interwencji na rynku cukru i ceny interwencyjnej. Interwencja jest bowiem podstawowym elementem stabilizacji tego rynku. Zdaniem Polski nieuzasadniona jest również tak znaczna obniżka minimalnych cen buraków cukrowych. Proponowana redukcja ceny minimalnej za buraki cukrowe oznaczać będzie pogorszenie dochodów plantatorów z uwagi na to, iż według przedstawionego projektu płatności bezpośrednie mogłyby być w Polsce stosowane w formie płatności obszarowej.    W odniesieniu do terminu wprowadzenia reformy rynku cukru uprzejmie informuję, że w nowym projekcie Komisja proponuje wejście w życie nowych przepisów od sezonu 2006/2007 oraz przedłużenie systemu regulacji kwot cukrowych do końca roku gospodarczego 2014/2015 bez planowanej poprzednio rewizji w 2008 r. Jednakże w przypadku destabilizacji na rynku i niezadowalających wyników programu restrukturyzacji co do dobrowolnego odejścia od produkcji cukru Komisja zastrzega sobie prawo procentowej redukcji kwoty produkcji cukru we wszystkich państwach członkowskich.    Polska jest za przesunięciem terminu wprowadzenia reformy w życie i uważa, że harmonogram wdrożenia reformy powinien uwzględniać terminy wprowadzenia w życie wyników Panelu na forum WTO, wyniki negocjacji rundy Doha, a także harmonogram wynikający z ustaleń w ramach inicjatywy EBA - ˝wszystko prócz broni˝. Uwzględnienie powyższych uwarunkowań mogłoby oznaczać, że redukcja cen mogłaby być przeprowadzona w późniejszych latach, w ślad za przyjętym terminem liberalizacji dostępu do unijnego rynku dla państw objętych inicjatywą ˝wszystko prócz broni˝ oraz w zależności od nieznanych jeszcze wyników negocjacji na forum WTO. Takie przesunięcie i stopniowe wdrażanie redukcji cen jest bardzo ważne dla Polski, ponieważ pozwoliłoby na dokończenie rozpoczętych procesów restrukturyzacji tego przemysłu. Tym samym Polska mogłaby uniknąć wielu negatywnych skutków tak restrykcyjnych decyzji.    Tak jak w przypadku ostatniej propozycji Komisji Europejskiej Polska aktywnie uczestniczy w dyskusji nad kształtem reformy, prezentując powyższe stanowisko na posiedzeniach m.in.: Grupy Roboczej Rady ds. Cukru i Izoglukozy, Specjalnego Komitetu ds. Rolnictwa oraz Rady Ministrów UE. Będziemy dążyć do znalezienia rozwiązań, które byłyby do zaakceptowania przez Polskę.    Ponadto uprzejmie informuję, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi konsultacje ze środowiskiem przetwórców i plantatorów oraz z właściwymi instytutami badawczymi. Ministerstwo jest także w ciągłym kontakcie z pozostałymi krajami członkowskimi, monitorując przebieg dyskusji w tych krajach i szukając możliwości poparcia dla swojego stanowiska.    Z wyrazami szacunku    Minister    Józef Jerzy Pilarczyk    Warszawa, dnia 8 sierpnia 2005 r.